กรดไฟติกหรือที่เรียกว่า inositol hexakisphosphate (IP6) หรือไฟเตตเมื่ออยู่ในรูปเกลือ เป็นสารประกอบที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติที่พบในเมล็ดพืช ทำหน้าที่เป็นรูปแบบหลักในการกักเก็บฟอสฟอรัสในเนื้อเยื่อพืชหลายชนิด โดยเฉพาะรำข้าวและเมล็ดพืช แม้ว่าจะมีบทบาทสำคัญในสรีรวิทยาของพืช แต่ผลกระทบต่อโภชนาการของมนุษย์นั้นซับซ้อนกว่า
แหล่งที่มาของกรดไฟติก
กรดไฟติกพบได้ในอาหารจากพืชหลายชนิด ได้แก่:
- ธัญพืช: ข้าวสาลี ข้าว ข้าวโอ๊ต ข้าวบาร์เลย์ และข้าวโพด
- พืชตระกูลถั่ว: ถั่ว ถั่วเลนทิล ถั่วชิกพี และถั่วลันเตา
- ถั่วและเมล็ดพืช: อัลมอนด์ วอลนัท เมล็ดแฟลกซ์ และเมล็ดงา
- หัว: มันฝรั่งและผักรากอื่นๆ
ผลกระทบทางโภชนาการ
กรดไฟติกมักถูกเรียกว่า "สารต่อต้านสารอาหาร" เนื่องจากสามารถจับกับแร่ธาตุต่างๆ เช่น แคลเซียม เหล็ก แมกนีเซียม และสังกะสี ทำให้ดูดซึมในระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ได้น้อยลง สิ่งนี้อาจนำไปสู่การขาดแร่ธาตุ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประชากรที่รับประทานอาหารที่ต้องพึ่งพาอาหารที่มีไฟเตตสูง และมีโปรตีนจากสัตว์และผลิตภัณฑ์จากนมต่ำ
ประโยชน์ด้านสุขภาพ
แม้ว่ากรดไฟติกจะขึ้นชื่อว่าเป็นสารต่อต้านสารอาหาร แต่กรดไฟติกยังมีประโยชน์ต่อสุขภาพหลายประการ:
- คุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระ: กรดไฟติกทำหน้าที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ปกป้องเซลล์จากความเสียหายจากออกซิเดชัน
- การป้องกันมะเร็ง: การศึกษาบางชิ้นชี้ให้เห็นว่ากรดไฟติกอาจมีบทบาทในการยับยั้งการเติบโตของเซลล์มะเร็ง
- การป้องกันนิ่วในไต: กรดไฟติกอาจช่วยป้องกันการก่อตัวของนิ่วในไตโดยการลดการตกผลึกของแคลเซียมออกซาเลต
การลดกรดไฟติกในอาหาร
สามารถใช้หลายวิธีในการลดปริมาณกรดไฟติกในอาหาร ซึ่งช่วยเพิ่มการดูดซึมของแร่ธาตุที่จำเป็น:
