เบนโฟไทอามีนเป็นอนุพันธ์สังเคราะห์ของไทอามีน (วิตามินบี 1) ที่ละลายในไขมัน โครงสร้างของมันช่วยให้ร่างกายดูดซึมได้ดีกว่าไทอามีนชนิดละลายน้ำ ทำให้ระดับไทอามีนภายในเซลล์เพิ่มขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ ความสามารถในการดูดซึมที่สูงขึ้นนี้จึงนำไปสู่การวิจัยเกี่ยวกับประโยชน์ต่อสุขภาพ โดยเฉพาะในโรคที่เกี่ยวข้องกับน้ำตาลในเลือดสูงและความเครียดออกซิเดชัน
(ปัจจุบัน อย. ยังไม่อนุญาติให้ใช้ในอาหารเสริม สามารถใช้เพื่อพัฒนาและการวิจัย หรือส่งออกนอกประเทศไทย เท่านั้น)
เบนโฟไทอามีน (Benfotiamine)
เบนโฟไทอามีนเป็นอนุพันธ์สังเคราะห์ของไทอามีน (วิตามินบี 1) ที่ละลายในไขมัน โครงสร้างของมันช่วยให้ร่างกายดูดซึมได้ดีกว่าไทอามีนชนิดละลายน้ำ ทำให้ระดับไทอามีนภายในเซลล์เพิ่มขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ ความสามารถในการดูดซึมที่สูงขึ้นนี้จึงนำไปสู่การวิจัยเกี่ยวกับประโยชน์ต่อสุขภาพ โดยเฉพาะในโรคที่เกี่ยวข้องกับน้ำตาลในเลือดสูงและความเครียดออกซิเดชัน
ประโยชน์ต่อสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นของเบนโฟไทอามีน
1. การจัดการภาวะเส้นประสาทเสื่อมจากเบาหวาน (Diabetic Neuropathy)
เบนโฟไทอามีนอาจช่วยบรรเทาอาการปวด ชา และเสียวซ่าจากความเสียหายของเส้นประสาทในผู้ป่วยเบาหวาน โดยกลไกการออกฤทธิ์เกี่ยวข้องกับการยับยั้งกระบวนการทำลายเนื้อเยื่อที่เกิดจากน้ำตาลในเลือดสูง
งานวิจัยสนับสนุน:
-
การทดลองทางคลินิกหลายชิ้น (รวมถึง RCTs) พบว่าเบนโฟไทอามีน (300–600 มก./วัน) ช่วยลดอาการปวดจากเส้นประสาทได้อย่างมีนัยสำคัญ
(Haupt E et al., Int J Clin Pharmacol Ther, 2005; Stracke H et al., Exp Clin Endocrinol Diabetes, 2008)
-
รายงานผู้ป่วยพบว่า เมื่อใช้ร่วมกับเมทิลโคบาลามิน (วิตามินบี 12) อาการดีขึ้นชัดเจน
(Wounds International, 2024)
-
อย่างไรก็ตาม การศึกษาระยะยาว 24 เดือนในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 ไม่พบความแตกต่างในด้านการทำงานของเส้นประสาท
(Fraser DA et al., Diabetes Care, 2012)
2. ลดภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวาน (กลไกทั่วไป)
เบนโฟไทอามีนช่วยกระตุ้นเอนไซม์ transketolase เพื่อเบี่ยงเบนการเผาผลาญกลูโคสไปจากกระบวนการที่ก่อให้เกิด AGEs ซึ่งเป็นสาเหตุของความเสียหายต่อเนื้อเยื่อ
งานวิจัยสนับสนุน:
-
ยับยั้ง 3 กลไกสำคัญของความเสียหายจากน้ำตาลในเลือดสูง ได้แก่ การสร้าง AGEs, การกระตุ้น PKC และวิถี hexosamine
(Hammes HP et al., Nat Med, 2003)
-
ลด AGEs, VEGF และปัจจัยทำลายในเนื้อเยื่อต่าง ๆ ของหนูเบาหวาน
(Chakrabarti R et al., J Diabetes Invest, 2011 / PubMed 24843471)
3. ศักยภาพในการปกป้องระบบประสาท (รวมถึงโรคอัลไซเมอร์)
เบนโฟไทอามีนอาจช่วยชะลอการเสื่อมของสมอง โดยการเพิ่มการเผาผลาญกลูโคสในสมองและลด AGEs กับความเครียดออกซิเดชัน
งานวิจัยสนับสนุน:
-
การศึกษา Phase IIa ในผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ระยะแรก พบว่าให้เบนโฟไทอามีน 300 มก. วันละ 2 ครั้งเป็นเวลา 12 เดือน ช่วยชะลอการเสื่อมทางปัญญา โดยเฉพาะในกลุ่มที่ไม่มียีน APOEε4
(Gibson GE et al., J Alzheimers Dis, 2020)
-
การศึกษาในหนูพบว่าเบนโฟไทอามีนช่วยเพิ่มความจำและลดคราบอะไมลอยด์กับโปรตีนเทาที่ถูกฟอสโฟรีเลต
(Pan X et al., Brain, 2010)
4. ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบ
เบนโฟไทอามีนแสดงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระโดยตรง และยังสามารถลดกระบวนการอักเสบในเซลล์ได้
งานวิจัยสนับสนุน:
-
การศึกษาในหลอดทดลองแสดงว่าเบนโฟไทอามีนสามารถลดความเสียหายต่อ DNA จากอนุมูลอิสระ
(Schmid U et al., Diabetes Metab Res Rev, 2008)
-
ในเซลล์แมคโครฟาจ พบว่ามีการลด prostaglandins และ leukotrienes ผ่านการยับยั้ง COX-2 และ LOX-5
(Shoeb M, Ramana KV, Free Radic Biol Med, 2012 / PubMed 22067901)
-
ในเซลล์ไมโครเกลีย เบนโฟไทอามีนลด TNF-α, IL-6 และตัวบ่งชี้ oxidative stress เช่น NO และ superoxide พร้อมเพิ่มระบบต้านอนุมูลอิสระของเซลล์เอง
(Vrkoslav B et al., Front Cell Neurosci, 2015; Bozic I, Lavrnja I, Heliyon, 2023 / PMC10682628)
5. สุขภาพหลอดเลือด
เบนโฟไทอามีนอาจช่วยปรับปรุงการทำงานของเยื่อบุหลอดเลือดในผู้ป่วยเบาหวาน
งานวิจัยสนับสนุน:
-
ป้องกันความผิดปกติของหลอดเลือดหลังบริโภคอาหารที่มี AGEs สูงในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2
(Stirban A et al., Diabetes Care, 2006)
-
การศึกษาในสัตว์พบว่าเพิ่มการไหลเวียนเลือดและลดการอักเสบในหลอดเลือด
(Ceylan-Isik AF et al., Am J Physiol Heart Circ Physiol, 2006)
6. บทบาทในการติดสุรา
การดื่มสุราเรื้อรังทำให้เกิดการขาดไทอามีน เบนโฟไทอามีนอาจช่วยลดผลกระทบทางจิตใจและการพึ่งพาแอลกอฮอล์ได้
งานวิจัยสนับสนุน:
