O-Phospho-L-serine (L-SOP) และ DL-O-Phospho-DL-serine คือกรดอะมิโน L-serine ที่ถูกเติมหมู่ฟอสเฟต (แบบหลังเป็นสารผสม D + L 1 : 1) ทำให้มีประจุลบสูง-จับแคลเซียมได้ดี และทำหน้าที่เป็น อะโกนิสต์ของตัวรับกลูตาเมตชนิด mGluR4/6/7/8 ได้ ผลการศึกษาปัจจุบันยังจำกัดอยู่ที่หลอดทดลอง-สัตว์ทดลอง แต่ให้สัญญาณเชิงบวกหลายด้าน
1. เสริมการซ่อมแซมกระดูก-ข้อ
| ประโยชน์หลัก |
รายละเอียดงานวิจัย |
| กาวกระดูกยึดติดในสภาพเปียก |
ซีเมนต์แคลเซียมฟอสเฟตที่ผสม 10–15 % w/w O-Phospho-L-serine เพิ่มแรงยึดติดต่อผิวกระดูกเปียกได้ 3–10 เท่า เมื่อเทียบกับซีเมนต์เดิม และยังคงสลายตัว-สร้างกระดูกใหม่ได้ตามธรรมชาติ sciencedirect.compmc.ncbi.nlm.nih.gov |
| กระตุ้นสร้างกระดูก-สลายซีเมนต์เร็ว |
ในรอยโรคกระดูกขนาดวิกฤตของแกะ การใส่ซีเมนต์ P-serine ทำให้เกิดกระดูกใหม่เกือบ ⅔ ของรอยโรคภายใน 4-12 เดือน พร้อมการสลายตัวของซีเมนต์อย่างสมบูรณ์ pubmed.ncbi.nlm.nih.govresearchgate.net |
| ยึดแผ่นกระดูก-กระดูกอ่อนแบบขั้นตอนเดียว |
งานปี 2024 ใช้ “กาวคู่” (ซีเมนต์ P-serine + ไฮโดรเจลเมทาคริเลต-P-serine) ยึดเศษกระดูก-กระดูกอ่อนในหัวเข่าวัว ex-vivo ได้แข็งแรงกว่าสกรู/หมุดมาตรฐาน frontiersin.org |
สรุป – เมื่อใช้เฉพาะที่เป็นส่วนผสมซีเมนต์หรือกาว กระดูกยึดติดดีขึ้น หายเร็วขึ้น ลดภาระอุปกรณ์โลหะถาวร
2. ฤทธิ์ประสาทป้องกัน (Neuroprotection)
| กลไก |
ผลลัพธ์เด่น |
อ้างอิง |
| กระตุ้น mGluR4 → ลดหลั่งกลูตาเมต |
L-SOP 100 µM ลดการหลั่งกลูตาเมตใน substantia nigra หนู 33–48 % และพลิกฟื้นอาการเคลื่อนไหวในโมเดลพาร์กินสันของเรเซอร์พีน |
pmc.ncbi.nlm.nih.govpubmed.ncbi.nlm.nih.gov |
| ลดการตายเซลล์จากออกซิเดชัน |
การกระตุ้น mGluR4 ยับยั้งเส้นทาง JNK/p38-caspase-3 ช่วยให้ neural stem cells ทน H₂O₂ ได้ดีขึ้น |
pmc.ncbi.nlm.nih.gov |
| เร่งการสร้างเซลล์ประสาทใหม่ (mTOR pathway) |
รายงาน cell-based ชี้ว่า L-SOP เพิ่ม neurogenesis ผ่าน mTOR และถูกใช้เป็นโพรบศึกษาตัวรับกลุ่ม III |
hellobio.com |
| ภาพรวมตัวรับกลุ่ม III |
บทรีวิว 2024 สรุปศักยภาพของโมดูเลเตอร์ mGluR4/7/8 เป็นแนวทางรักษา PD, ALS, Stroke |
pmc.ncbi.nlm.nih.gov |
ทิศทางอนาคต – เหมาะเป็นโมเลกุลต้นแบบยาระงับ excitotoxicity-กระตุ้นซ่อมแซมระบบประสาท
3. สัญญาณสมดุลแร่ธาตุ (อยู่ระหว่างสำรวจ)
ด้วยคุณสมบัติ “กรดอะมิโน + ฟอสเฟต” ในโมเลกุลเดียว นักวิจัยเสนอว่า P-serine อาจทำงานเป็นโค-อะโกนิสต์ของ CaSR (ตัวรับรับรู้แคลเซียม-ฟอสเฟตในพาราไทรอยด์) และกำลังถูกคัดกรองเป็นต้นแบบ แคลซิมิเมติกส์ ราคาประหยัด แต่ยังไม่มีข้อมูล in-vivo ชัดเจน
4. DL-O-Phospho-DL-serine
-
เป็นสารผสม D-serine 50 % + L-serine 50 %
-
ฤทธิ์ที่อาศัยตัวรับ (เช่น mGluR4, การจับไฮดรอกซีอะพาไทต์) มักเกิดจาก L-form → ความแรงของ racemate จึง ราวครึ่งหนึ่ง ของ L-SOP
-
ปัจจุบันใช้เป็นสารมาตรฐานชีวเคมีหรือส่วนผสมซีเมนต์ทดลอง ยังไม่มีข้อมูลเสริมสุขภาพเฉพาะตัว
5. ประเด็นความปลอดภัย-การใช้จริง
| หัวข้อ |
ข้อสังเกต |
| การดูดซึมทางปาก |
สารมีขั้วสูง-ละลายน้ำดี ข้อมูลชีวประสิทธิผลในมนุษย์ยังไม่มี |
| ปริมาณศึกษา |
งานประสาท 10–50 mg kg⁻¹ i.p.; ซีเมนต์ใช้ 5–20 % w/w ต่อเนื้อซีเมนต์ |
| พิษวิทยา |
ในกระต่าย-แกะติดตาม ≤ 12 ดือนไม่พบพิษเฉพาะระบบ |
| สถานะกำกับดูแล |
จัดเป็น “สารเคมีวิจัย” – ถ้าใช้ในซีเมนต์กระดูกจะอยู่ภายใต้ กฎหมายอุปกรณ์การแพทย์; การใช้เป็นอาหารเสริม/ยา ต้องมีข้อมูลคลินิกครบถ้วนก่อน |
